Ung thư cổ tử cung chủ yếu liên quan đến tình trạng nhiễm dai dẳng các chủng HPV nguy cơ cao. Bệnh có thể phòng ngừa hiệu quả thông qua tiêm vắc-xin HPV, tầm soát định kỳ và điều trị sớm tổn thương tiền ung thư. Bên cạnh những biện pháp này, duy trì chế độ ăn cân bằng, không hút thuốc và kiểm soát cân nặng cũng góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể.
Vậy phụ nữ nên ăn gì để hỗ trợ cơ thể? Bài viết dưới đây gợi ý hơn 15 thực phẩm hỗ trợ phòng ngừa ung thư cổ tử cung, giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên.
Lưu ý: Không có thực phẩm đơn lẻ nào có thể ngăn ngừa hoặc điều trị ung thư cổ tử cung. Dinh dưỡng chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thay thế vắc-xin HPV, tầm soát hay phác đồ của bác sĩ.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, ung thư cổ tử cung phần lớn có thể phòng ngừa bằng cách tiêm vắc-xin HPV và thực hiện tầm soát thường xuyên. Khi được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, khả năng kiểm soát bệnh cũng cao hơn đáng kể. WHO – Cervical cancer
Dinh dưỡng không trực tiếp loại bỏ HPV nhưng có thể cung cấp cho cơ thể những dưỡng chất cần thiết để duy trì hệ miễn dịch và sức khỏe tế bào. Một thực đơn đa dạng gồm rau, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt còn giúp kiểm soát cân nặng, đồng thời hạn chế việc tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn.
Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới khuyến nghị lấy ngũ cốc nguyên hạt, rau, trái cây và các loại đậu làm thành phần chính trong chế độ ăn hằng ngày. WCRF – Wholegrains, vegetables, fruit and beans
Rau bina, cải xoăn, cải thìa, rau dền và súp lơ xanh cung cấp folate, vitamin C, carotenoid cùng nhiều hợp chất thực vật có lợi.
Folate tham gia vào quá trình tổng hợp và sửa chữa DNA. Vì vậy, bổ sung rau xanh thường xuyên là một phần quan trọng của chế độ ăn cân bằng dành cho phụ nữ.
Bạn có thể luộc, hấp hoặc xào nhanh để giữ được màu sắc và hạn chế thất thoát dưỡng chất.
Súp lơ xanh thuộc nhóm rau họ cải, chứa vitamin C, chất xơ và glucosinolate. Khi được nhai và tiêu hóa, glucosinolate tạo thành một số hợp chất sinh học đang được nghiên cứu về khả năng bảo vệ tế bào.
Không nên nấu súp lơ quá lâu. Hấp hoặc xào nhanh giúp món ăn giữ được độ giòn và giá trị dinh dưỡng tốt hơn.
Cà rốt giàu beta-carotene – tiền chất của vitamin A. Vitamin A cần thiết đối với hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, da và các mô niêm mạc.
Cà rốt có thể dùng trong món canh, món hầm, salad hoặc nước ép. Tuy nhiên, nên ưu tiên ăn nguyên củ để nhận được cả chất xơ thay vì chỉ uống nước ép.
Cà chua cung cấp vitamin C và lycopene, một sắc tố thực vật có đặc tính chống oxy hóa. Lycopene có khả năng được cơ thể hấp thu tốt hơn khi cà chua được nấu chín cùng một lượng nhỏ chất béo lành mạnh.
Các món như canh cà chua, sốt cà chua hoặc cà chua xào với dầu ô liu là những lựa chọn dễ áp dụng.
Đu đủ chứa vitamin C, beta-carotene, beta-cryptoxanthin và chất xơ. Đây là loại trái cây mềm, dễ ăn và phù hợp để bổ sung vào bữa phụ.
Nên ăn đu đủ chín với lượng vừa phải, kết hợp cùng nhiều loại trái cây khác thay vì phụ thuộc vào một loại quả duy nhất.
Các loại trái cây họ cam quýt giàu vitamin C, folate và flavonoid. Vitamin C góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của stress oxy hóa và hỗ trợ chức năng miễn dịch bình thường.
Nên ăn cả múi để tận dụng chất xơ. Người đang sử dụng thuốc điều trị cần hỏi bác sĩ trước khi ăn bưởi thường xuyên vì loại quả này có thể tương tác với một số thuốc.
Dâu tây, việt quất, mâm xôi và dâu tằm chứa anthocyanin, vitamin C cùng nhiều polyphenol tự nhiên.
Có thể dùng quả mọng tươi hoặc đông lạnh không thêm đường với sữa chua, yến mạch hay salad. Không nên coi các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm về chiết xuất quả mọng là bằng chứng rằng chúng có thể chữa ung thư ở người.
Táo cung cấp chất xơ hòa tan, vitamin C và quercetin. Ăn táo nguyên vỏ sau khi rửa sạch giúp giữ lại nhiều chất xơ hơn so với ép lấy nước.
Táo có thể được sử dụng làm bữa phụ thay cho bánh ngọt, nước uống nhiều đường hoặc đồ ăn nhanh.
Hoạt chất được quan tâm nhiều nhất trong nghệ là curcumin. Hợp chất này có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm trong các nghiên cứu thực nghiệm, nhưng khả năng hấp thu qua đường ăn uống tương đối thấp.
Nghệ có thể dùng như một loại gia vị trong bữa ăn. Không nên tự ý sử dụng curcumin liều cao, đặc biệt khi đang dùng thuốc chống đông, mắc bệnh túi mật hoặc chuẩn bị phẫu thuật.
Tỏi chứa các hợp chất lưu huỳnh tự nhiên được hình thành khi tép tỏi bị băm hoặc nghiền. Ngoài việc tạo hương vị, tỏi còn giúp giảm nhu cầu sử dụng quá nhiều muối trong món ăn.
Để đa dạng thực đơn, có thể kết hợp tỏi với rau xanh, nấm, cá hoặc các món từ đậu.
Măng tây cung cấp folate, vitamin C, vitamin K, chất xơ và một lượng glutathione tự nhiên. Đây là loại rau phù hợp với chế độ ăn nhiều thực vật.
Nên hấp, áp chảo hoặc nướng trong thời gian vừa phải để măng giữ được độ giòn và hạn chế mất vitamin.
Đậu nành, đậu đen, đậu đỏ, đậu xanh, đậu lăng và đậu gà giàu protein thực vật, chất xơ, folate và khoáng chất.
Thay một phần thịt chế biến sẵn bằng các món từ đậu giúp thực đơn cân bằng hơn. Đậu phụ, sữa đậu nành không đường, súp đậu hoặc salad đậu đều là lựa chọn phù hợp.
Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, hạt kê và lúa mạch giữ lại nhiều chất xơ hơn ngũ cốc đã tinh chế.
Chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa, giúp no lâu và góp phần kiểm soát cân nặng. WCRF khuyến nghị ngũ cốc nguyên hạt, rau quả và các loại đậu nên chiếm phần quan trọng trong khẩu phần thường ngày.
Hạnh nhân, óc chó, hạt bí, hạt hướng dương, hạt chia và hạt lanh cung cấp chất béo không bão hòa, vitamin E, chất xơ cùng nhiều khoáng chất.
Do chứa nhiều năng lượng, mỗi ngày chỉ cần dùng một nắm nhỏ và nên chọn loại không tẩm quá nhiều muối hoặc đường.
Cá hồi, cá mòi, cá trích và cá thu cung cấp protein, vitamin D cùng axit béo omega-3.
Omega-3 không phải thuốc điều trị ung thư cổ tử cung, nhưng là một phần của chế độ ăn lành mạnh đối với tim mạch và sức khỏe tổng thể. Nên ưu tiên hấp, nướng hoặc áp chảo thay vì chiên ngập dầu.
Trà xanh chứa nhiều polyphenol, đặc biệt là nhóm catechin. Các hợp chất này có khả năng chống oxy hóa và vẫn đang được nghiên cứu về ảnh hưởng đối với sức khỏe.
Có thể uống trà xanh không đường như một lựa chọn thay thế nước ngọt. Người mất ngủ, nhạy cảm với caffeine, thiếu sắt hoặc đang mang thai cần kiểm soát lượng dùng phù hợp.
Bên cạnh việc bổ sung rau quả và thực phẩm ít chế biến, chị em nên hạn chế:
Đặc biệt, cần tránh hút thuốc và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc. Đây là một yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh trong quá trình chủ động bảo vệ sức khỏe.
Bữa sáng: Yến mạch nấu cùng sữa không đường, thêm đu đủ hoặc một ít quả mọng.
Bữa phụ: Một quả cam, táo hoặc một nắm nhỏ hạt không muối.
Bữa trưa: Cơm gạo lứt, cá hấp, súp lơ xanh và canh rau.
Bữa phụ chiều: Sữa chua không đường hoặc sữa đậu nành.
Bữa tối: Đậu phụ sốt cà chua, măng tây hấp và salad rau xanh.
Thực đơn nên được thay đổi linh hoạt tùy theo tình trạng sức khỏe, khả năng tiêu hóa, bệnh nền và nhu cầu năng lượng của từng người.
Một chế độ ăn tốt chỉ là một phần trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe. Để phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả, phụ nữ cần chú ý:
Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ cho biết gần như mọi trường hợp ung thư cổ tử cung đều có thể được phòng ngừa thông qua tiêm chủng HPV, tầm soát thường quy và xử trí phù hợp khi phát hiện tổn thương bất thường. NCI – Cervical Cancer Prevention
Hiện chưa có thực phẩm nào được chứng minh có thể tiêu diệt HPV. Phần lớn trường hợp nhiễm HPV có thể được hệ miễn dịch kiểm soát theo thời gian. Người nhiễm HPV nên duy trì lối sống lành mạnh và tái khám đúng chỉ định.
Rau quả cung cấp chất xơ, vitamin và hợp chất chống oxy hóa, nhưng không thể bảo đảm ngăn ngừa ung thư cổ tử cung. Tiêm vắc-xin HPV và tầm soát vẫn là hai biện pháp quan trọng nhất.
Nghệ dùng với lượng thông thường trong món ăn thường khác với viên curcumin cô đặc. Người đang hóa trị, xạ trị, sử dụng thuốc chống đông hoặc có bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước khi dùng sản phẩm bổ sung.
Không nên tự ý sử dụng thực phẩm chức năng với mục đích phòng hoặc chữa ung thư. Sản phẩm bổ sung có thể tương tác với thuốc và không thay thế được chế độ ăn, vắc-xin, xét nghiệm tầm soát hay điều trị y khoa.
