Axit béo giúp nam giới phòng tránh ung thư tuyến tiền liệt cần được diễn giải thận trọng: không loại chất béo nào bảo đảm phòng bệnh. Điều hữu ích hơn là thay chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến bằng cá, hạt, dầu thực vật, đồng thời duy trì cân nặng và khẩu phần giàu thực vật.
Chất béo cung cấp năng lượng, giúp hấp thu vitamin A, D, E, K và tạo cấu trúc tế bào. Chất béo không bão hòa có trong cá, hạt, bơ và dầu thực vật; chất béo bão hòa nhiều trong mỡ động vật, da, bơ và một số sản phẩm chế biến.
Vấn đề không phải loại bỏ toàn bộ chất béo mà là nguồn, khẩu phần và món nó thay thế. Ăn thêm dầu tốt lên trên khẩu phần dư năng lượng không chắc mang lại lợi ích.
EPA, DHA và ALA có vai trò sinh học, nhưng bằng chứng với ung thư tuyến tiền liệt chưa nhất quán. Không nên quảng cáo dầu cá như “lá chắn” cho tuyến tiền liệt.
Ưu tiên cá và hạt trong bữa ăn. Nếu dùng viên vì triglyceride hoặc chỉ định khác, cần theo liều chuyên môn và báo các thuốc đang dùng.
Dầu ô liu, dầu cải, quả bơ, đậu phộng và nhiều loại hạt cung cấp chất béo không bão hòa đơn. Chúng có thể thay mỡ, bơ hoặc nước sốt béo trong một số món.
Dầu vẫn giàu năng lượng; dùng vừa đủ để nấu hoặc trộn. Không có loại dầu nào “rửa sạch mạch máu” hay trực tiếp diệt tế bào ung thư.
Chọn thịt nạc, bỏ da gia cầm, giảm món chiên, dùng sữa phù hợp và tăng cá, đậu. Hiệu quả đến từ thay thế, không chỉ thêm món lành mạnh vào thực đơn cũ.
Không cần kiêng hoàn toàn một món truyền thống. Chú ý tần suất, khẩu phần và cách nấu giúp kế hoạch bền vững hơn chế độ cực đoan.
Chất béo chuyển hóa công nghiệp và dầu chiên đi chiên lại không có lợi cho tim mạch. Hạn chế bánh chiên đóng gói, shortening và món chiên tại nơi không kiểm soát dầu.
Đọc thành phần và ưu tiên hấp, luộc, kho, nướng vừa chín. Không dùng màu dầu làm tiêu chí duy nhất vì chất lượng còn phụ thuộc nhiệt, thời gian và bảo quản.
Rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt cung cấp chất xơ, giúp kiểm soát cân nặng và tạo bữa ăn đa dạng. Cá hoặc đậu có thể thay một phần thịt chế biến.
Cà chua nấu chín được nghiên cứu về lycopene, nhưng chưa thể xem là thuốc phòng ung thư. Thực phẩm bổ sung lycopene, vitamin E hoặc selen không nên dùng tùy tiện.
Dư năng lượng từ bất kỳ nguồn nào có thể dẫn đến tăng cân. Vận động aerobic và tập sức mạnh hỗ trợ tim mạch, cơ và chuyển hóa; ngồi ít hơn cũng có ý nghĩa.
Người có bệnh tim hoặc hạn chế vận động nên bắt đầu theo tư vấn. Không giảm cân cấp tốc nếu đang điều trị ung thư hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng.
Không dựa vào tiểu đêm hay dòng tiểu yếu để tự kết luận ung thư vì phì đại lành tính và bệnh khác cũng gây triệu chứng. Khám giúp đánh giá bằng hỏi bệnh, xét nghiệm và phương tiện phù hợp.
Quyết định PSA nên trao đổi cá nhân hóa. Dầu cá, cà chua hay thảo dược không thay tầm soát và chẩn đoán.
Ngày đầu, ghi lại thói quen hiện tại mà không phán xét. Sau đó chọn một thay đổi nhỏ như thay món chế biến sẵn, chuẩn bị bữa sáng, điều chỉnh bữa phụ hoặc đặt lịch trao đổi với bác sĩ. Duy trì cùng một thay đổi trong vài ngày để biết nó có thực tế và phù hợp hay không.
Cuối tuần, đánh giá mức độ dễ thực hiện, triệu chứng, giấc ngủ, tiêu hóa và năng lượng. Không dùng cân nặng, một xét nghiệm hoặc hình ảnh da sau vài ngày để kết luận hiệu quả. Nếu xuất hiện khó chịu, dị ứng, chảy máu, đau kéo dài hoặc dấu hiệu bất thường, hãy dừng thử nghiệm và tìm tư vấn chuyên môn.
Hãy thay đổi từng bước, theo dõi phản ứng của cơ thể và ưu tiên thực phẩm quen thuộc, có nguồn gốc rõ ràng. Một lựa chọn chỉ có ý nghĩa khi nằm trong chế độ ăn tổng thể, được duy trì lâu dài và phù hợp với sức khỏe, thuốc đang dùng, mức vận động cũng như ngân sách.
Người mang thai, cao tuổi, có bệnh thận, gan, tim mạch, đái tháo đường, dị ứng hoặc đang điều trị ung thư cần kế hoạch cá nhân. Không tự dùng thực phẩm bổ sung liều cao, ngừng thuốc hoặc thay đổi phác đồ chỉ vì một bài viết hay lời kể trên mạng.
Cảnh giác với các cụm từ “chắc chắn”, “tuyệt đối”, “thải độc”, “chữa tận gốc”, “không cần thuốc” hoặc một tỷ lệ gây sốc nhưng không dẫn nguồn. Kết quả trên tế bào hay động vật không tự động chứng minh hiệu quả ở người; nghiên cứu quan sát cũng không luôn xác định quan hệ nhân quả.
Nên kiểm tra nguồn từ cơ quan y tế, hướng dẫn chuyên môn và xem thông tin có nêu giới hạn hay không. Một nội dung đáng tin thường phân biệt nguy cơ tương đối với nguy cơ tuyệt đối, không khiến người đọc sợ mọi thực phẩm và không bán sản phẩm như giải pháp duy nhất.
Không nhất thiết; nên giảm tần suất, khẩu phần và thay bằng nguồn không bão hòa phù hợp.
Chưa có bằng chứng bảo đảm; dầu ô liu chỉ là một phần của mô hình ăn.
Không tự dùng để phòng ung thư; thử nghiệm không chứng minh lợi ích phòng tuyến tiền liệt và có thể có rủi ro.
Không axit béo nào phòng ung thư tuyến tiền liệt một cách chắc chắn. Cách thực tế là thay chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến bằng cá, hạt, dầu thực vật, ăn giàu thực vật, vận động và trao đổi tầm soát.
Lưu ý: Nội dung mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán, điều trị hoặc tư vấn cá nhân của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng.
Tài liệu tham khảo:WCRF – Wholegrains, vegetables, fruit and beans; NCI – Prostate Cancer and Supplements.
