Sáu cách giúp bảo vệ đôi mắt vào mùa hè tập trung vào tia cực tím, nước hồ bơi, bụi, điều hòa và thói quen dùng màn hình. Những bước đơn giản có thể giảm phơi nhiễm và khó chịu, nhưng không thay thế khám mắt khi đau, đỏ hoặc giảm thị lực.
National Eye Institute khuyên chọn kính chặn 99–100% cả UVA và UVB hoặc có nhãn UV400. Màu tròng thật tối không đồng nghĩa chống UV tốt; kính tối nhưng không lọc UV có thể làm đồng tử giãn và tăng lượng tia vào mắt.
Ưu tiên gọng ôm vừa, che được hai bên. Kính phân cực giúp giảm chói từ mặt nước hoặc đường nhưng tính phân cực không tự động bảo đảm lọc UV. Trẻ em cũng cần kính đạt chuẩn, không dùng kính đồ chơi chỉ nhuộm màu.
Mũ vành rộng giảm ánh sáng chiếu từ trên và hai bên, bổ sung cho kính. Bóng râm không loại bỏ hoàn toàn UV vì ánh sáng có thể phản xạ từ nước, cát và bề mặt sáng.
Không nhìn trực tiếp mặt trời, kể cả qua kính râm, camera hoặc kính tự chế. Quan sát nhật thực cần thiết bị chuyên dụng đạt chuẩn. Nếu sau phơi sáng có điểm đen trung tâm hoặc méo hình, hãy khám mắt khẩn.
Clo giúp khử trùng hồ bơi nhưng có thể làm kích ứng bề mặt mắt; nước tự nhiên cũng chứa vi sinh vật. Kính bơi vừa khít giúp giảm tiếp xúc. Sau bơi có thể rửa mặt và vùng mi bằng nước sạch.
Không dùng chung khăn hoặc kính bơi khi có viêm kết mạc. Đỏ mắt nhẹ có thể tự giảm, nhưng đau, sợ sáng, nhiều ghèn hoặc mờ mắt cần khám vì có thể là tổn thương giác mạc hay nhiễm trùng.
Rửa và lau khô tay trước khi chạm kính. Tháo kính trước khi tắm, bơi hoặc ngâm bồn; không rửa kính bằng nước máy và không dùng lại dung dịch cũ. Thay kính, hộp và dung dịch theo hướng dẫn chuyên môn.
Kính áp tròng có lớp chống UV vẫn không che toàn bộ mắt và da quanh mắt, nên vẫn cần kính râm. Đau, đỏ, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ khi đeo kính là lý do tháo kính và liên hệ bác sĩ mắt.
Điều hòa và quạt thổi trực tiếp làm nước mắt bay hơi nhanh. Đặt luồng gió tránh mặt, chớp mắt đầy đủ và nghỉ theo quy tắc 20-20-20: mỗi 20 phút nhìn xa khoảng 20 feet trong 20 giây.
Nước mắt nhân tạo không chất bảo quản có thể phù hợp với một số người, nhưng không tự dùng thuốc nhỏ “trắng mắt” kéo dài. Người đau, khô dai dẳng hoặc đã phẫu thuật mắt nên được tư vấn loại thuốc nhỏ phù hợp.
Cắt cỏ, sửa nhà, chơi thể thao vợt và làm việc với hóa chất có thể bắn dị vật vào mắt. Kính râm thông thường không thay kính bảo hộ polycarbonate hoặc kính chống văng hóa chất.
Nếu hóa chất vào mắt, rửa ngay bằng nhiều nước sạch liên tục và tìm trợ giúp y tế; không chờ xem có đau hay không. Dị vật cắm vào mắt không được tự rút hoặc dụi.
Rau lá xanh, cá, trái cây và chế độ ăn cân bằng hỗ trợ sức khỏe tổng thể, nhưng không thay kính chống UV. Viên lutein, vitamin A hoặc dầu cá không nên dùng liều cao để “chống nắng cho mắt” khi chưa có chỉ định.
Kiểm soát đái tháo đường, huyết áp và ngừng hút thuốc cũng quan trọng với thị lực lâu dài. Người có bệnh mắt cần tái khám đúng hẹn dù mùa hè không có triệu chứng.
Một bộ đơn giản gồm kính râm UV400, hộp kính cứng, mũ rộng vành, kính bơi nếu đi hồ và kính áp tròng dự phòng đúng quy định. Không để kính áp tròng hoặc dung dịch trong xe nóng.
Lau tròng bằng khăn mềm và dung dịch phù hợp; tròng xước nhiều cần thay. Kiểm tra kính của trẻ định kỳ vì gọng quá chật hoặc lỏng có thể khiến trẻ bỏ đeo.
Giảm thị lực đột ngột, chớp sáng mới xuất hiện, nhiều “ruồi bay”, màn đen che tầm nhìn, đau mắt dữ dội, chấn thương xuyên, bỏng hóa chất hoặc mắt đỏ kèm sợ sáng cần đánh giá khẩn.
Không tự nhỏ thuốc có corticoid hoặc dùng toa cũ. Một số thuốc làm giảm đỏ có thể che triệu chứng trong khi nhiễm trùng hoặc tăng nhãn áp tiếp tục tiến triển.
Thay đổi sức khỏe hiệu quả thường bắt đầu bằng một việc nhỏ, có thể đo và lặp lại. Hãy xác định hành động cụ thể cho tuần này, chuẩn bị môi trường để dễ thực hiện và ghi nhận phản ứng của cơ thể. Đừng thay đổi quá nhiều thứ cùng lúc vì sẽ khó biết yếu tố nào hữu ích hoặc gây khó chịu.
Đánh giá tiến triển bằng triệu chứng, mức năng lượng, khả năng làm việc và việc duy trì thói quen, không chỉ bằng một con số. Nếu đang có bệnh nền, mang thai, cao tuổi, dùng nhiều thuốc hoặc vừa điều trị, nên điều chỉnh theo hướng dẫn cá nhân. Lời khuyên trên mạng không thể biết đầy đủ xét nghiệm, thuốc và nhu cầu của từng người.
Cảnh giác với sản phẩm hứa hẹn tác dụng nhanh, “thải độc”, chữa tận gốc, thay thuốc hoặc phù hợp cho mọi đối tượng. Hình ảnh trước–sau và lời kể cá nhân không chứng minh hiệu quả. Hãy kiểm tra thành phần, nguồn gốc, liều dùng và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ khi sản phẩm có nguy cơ tương tác thuốc.
Không tự ngừng thuốc, trì hoãn khám hoặc bỏ tầm soát để thử thực phẩm bổ sung. Khi một triệu chứng mới xuất hiện, kéo dài hoặc nặng dần, việc xác định nguyên nhân quan trọng hơn cố che lấp bằng đồ uống, vitamin hay thảo dược.
Không nhất thiết; hãy dựa vào nhãn chặn 99–100% UVA/UVB hoặc UV400.
Không nên; nước làm tăng nguy cơ nhiễm trùng giác mạc.
Không tự động. Cần kiểm tra riêng thông tin chống UV.
Kính UV400, mũ rộng vành, kính bơi, chăm sóc kính áp tròng, nghỉ màn hình và kính bảo hộ là sáu bước thiết thực. Đừng trì hoãn khám khi đau, đỏ nhiều hoặc thị lực thay đổi.
Lưu ý: Nội dung mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán, điều trị hoặc tư vấn cá nhân của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng.
Tài liệu tham khảo:National Eye Institute – Keep Your Eyes Healthy.
